Það var þung snjókoma á nýárshátíð Kínverja árið 2008. (Mynd: Jonna Wibelius)

Októberfríið er á næstu grösum og allt sem maður heyrir í Kína er: ,,Hvert ætlarðu að fara? Hvenær ferðu? Hvað kostuðu miðarnir mikið?”

Ég er reyndar ekki mikill aðdáandi þessara hátíðsdaga, af því að borgirnar verða yfirfullar af fólki, þar sem allir vilja ferðast á sama tíma. Ég skil þörfina fyrir þessa frídaga (þeir eru aðallega tilkomnir til að tryggja að Kínverjar fái eitthvað frí á árinu, þar sem vinnuveitendur eru ekki skyldugir til að gefa þeim árlegt frí. Eða jafnvel þó þeir séu það, gera flest fyrirtæki það ekki) en það er ekki hægt að komast hjá þeirri óreiðu sem myndast, sérstaklega í lestunum.

Í byrjun 2008 gerði ég mína fyrstu (og sennilega seinustu!) tilraun til að ferðast á hátíðisviku Kína, þ.e.a.s. kínverska nýárinu. Ég hafði ákveðið að fara til Seoul og til að forðast troðning með milljón öðrum fór ég nokkrum dögum fyrir hátíðina.

Þetta hefði getað virkað ef ekki hefði verið fyrir þá staðreynd að á þessu sama ári byrjaði að snjóa í Kína. Það byrjaði að snjóa, og hélt áfram að snjóa. Og snjóa. Og snjóa. Og með snjónum kom óreiðan.

Ég þurfti að komast frá borginni Suzhou til Shanghai til að geta flogið til Seoul frá alþjóðaflugvellinum í Pudong, Shanghai. Þó ég hafi verið með lestarmiðann klappan og kláran, varð ég pínulítið áhyggjufull yfir leigubílastöðunni, þar sem göturnar voru þaktar snjó og ís, og voru þar af leiðandi mjög sleipar. Til að halda mér öryggri pantaði ég mér einkaleigubíl (einnig kallaður ,,svartur bíll” í Kína) og yfirgaf íbúð mína tveimur tímum fyrir brottför lestarinnar.

Ferðin til lestarstöðvarinnar (sem venjulega tekur 20-30 mínútur) tók um einn og hálfan tíma með einkabílnum - reyndist þetta vera minnsta vandamál ferðar minnar, jafnvel þó ég hafi ekki vitað það þá. Því nær sem við komumst lestarstöðinni, því hægar þurftum við að fara, því það var heljarinnar umferðaröngþveiti umhverfis stöðina. Í lokin varð ég hrædd um að missa af lestinni, svo ég ákvað að yfirgefa bílinn og ganga síðasta spölinn.

Gangan reyndist vera slæm ákvörðun. Það voru pollar af þiðnu vatni allstaðar og þar sem byggingaframkvæmdir voru í gangi á Suzhou lestarstöðinni voru allir vegirnir hrein og klár leðja, þakin skítugum snjó. Ég varð gegnblaut upp að hnjám á innan við fimm mínútum og rann sífellt til á ísnum. Ég drattaðist með þungu töskuna mína (ekki fræðilegur að ég næði að draga hana á eftir mér í snjónum) og hugsaði að um leið og ég kæmist á lestarstöðina yrðu hlutirnir auðveldari. Það er, þangað til ég sá lestarstöðina.

Mér datt fyrst í hug að þarna væri eitthvað uppþot í gangi. Fyrir utan innganginn höfðu þeir sett upp gerði og umkringdir það voru nokkrir lögreglumenn og verðir. Umhverfis gerðið voru hundruðir manns öskrandi, veifandi miðunum sínum og reynandi að þröngva sér inn í stöðina. Ég stóð bara og starði um stund. Hvernig í ósköpunum ætti ég að komast inn stöðina? Lögreglumennir ýttu fólkinu sem reyndi að komast inn og fólkið fyrir utan hélt áfram að reyna að troða sér inn. Gamall kínverskur maður gekk framhjá og gaf mér einkennilegt augnaráð, áður en hann snéri sér við og spurði hvort ég vildi að hann hjálpaði mér með ferðatöskuna.

,,Nei takk!” sagði ég. ,,Ég sé um þetta sjálf.”

,,Þú kemst þangað aldrei á eigin spýtur,” sagði hann. ,,Sjáðu bara.”

Ég horfði á, með munninn opinn, í aðrar 20 sekúndur.

,,Viltu enn enga hjálp?” spurði hann.

,,Eh... ef það er ekkert vesen mættirðu kannski hjálpa mér?”

Hann hló eitt andartak áður en hann tók upp töskuna mína.

Hvaða maður var þetta? Þessi gamli, granni, en verulega sterki maður? Ég hef ekki hugmynd! Af hverju hjálpaði hann mér? Ekki hugmynd! Ég veit bara að hann bjargaði mér algjörlega. Hann bað aldrei um neinn pening. Hann var bara hreinlega svo vingjarnlegur að ýta fyrst töskunni minni í gegnum mannþröngina og henda henni svo að lokum yfir gerðið.

Síðan snéri hann sér við og greip mig (sem hafði dottið í jörðina sökum háls undirlags og fólks sem sífellt hrinti mér úr öllum áttum) og gerði hið sama... nei, reyndar, hann henti mér aldrei yfir gerðið, en hann ýtti mér áfram þangað til ég komst að inngönguhliðinu þar sem vörður stóð til að taka við miðum – þó þeir hafi tæpast litið á miðana þar sem þeir hleyptu engum í gegn. Gamli maðurinn kallaði eitthvað til varðarins, ég veifaði miðanum mínum og var hleypt í gegn. Þegar ég sneri mér við til að þakka manninn var hann horfinn í mannhafið. Ótrúlegt! Núna vísa ég til hans sem ,,indæla gamla manninn sem bjargaði mér á þessum vetrardegi á lestarstöðinni.”

Ég hugsaði að á þessum tímapunkti ætti ég að vera orðin örugg, þó að lestin mín færi eftir fimm mínútur. Ég tók því töskuna mína og hóf leit að rétta lestarpallinum. Um leið og ég gekk inn í lestarstöðina áttaði ég mig hinsvegar á hvers vegna verðirnir voru svona ófúsir til að hleypa fólki inn: Lestarstöðin var þá þegar troðfull af fólki.

Menn stóðu allstaðar. Á tröppunum. Á gólfinu. Á stólunum. Á snyrtingunni. Það var ekkert opið rými, og upplýsingskjár lýsti seinkun á öllum komum og brottförum. Lestin mín, sem átti að fara eftir 5 mínútur, var ekki einu sinni listuð á neinum skjá. Er ég leit í kringum mig fann ég fyrir votti af ofsahræðslu. Hvernig átti ég að komast til Shanghai? Það var svo margt fólk innan lestarstöðvarinnar og svo mikill farangur og dót liggjandi út um allt.

Ég ákvað að gera það sama og 50 aðrir voru að gera og spyrjast fyrir á upplýsingaborðinu. Hjá upplýsingaborðinu sá ég mann sem hélt á miða í sömu lest og ég. Ég ákvað að para mig saman við hann. Hann var frekar ungur og virtist hálfóttasleginn þegar ég útskýrði fyrir honum (á minni bjöguðu kínversku) að ég hyggðist fylgja honum ef hann skyldi nú finna leið til að komast til Shanghai. Enga hjálp var að fá hjá upplýsingaborðinu svo við byrjuðum að labba um (þó að hann hafi verið ansi fljótur og ég, með mína tröllslegu ferðatösku, ætti í stökustu vandræðum með að halda í við hann). Við fórum inn í eina biðstofuna. Engar fréttir. Inn í aðra. Troðfull. Í þá þriðju.

Í þriðju biðstofunni var hliðið að lestarpallinum opnað og tvær konur kölluðu: Shanghai, eruð þið að fara til Shanghai? Flýtið ykkur, öll þið sem eruð á leiðinni til Shanghai!

Ég og ungi maðurinn skiptumst á augnaráði áður en við tókum á sprett. Við hlupum í gegnum hliðin og upp einhverjar tröppur, niður einhverjar tröppur (ekki spurja mig hvernig ég fór að þessu með mína feiknastóru ferðatösku. Það er mér enn ráðgáta) og síðan komumst við á pallinn þar sem við stóð lest og beið þess að fara til Shanghai. Við hentum okkur inn í lestina sem, mér til mikillar furðu, var hálftóm! Fólkið fyrir innan gaf okkur skringileg augnatillit en mér var of létt til að standa ekki á sama. Ég var bara svo ánægð að komast í þessa lest. Tíu mínútum síðar lagði lestin af stað og ég fékk jafnvel sæti mitt á milli hóp kínverskra mann sem eyddu klukkustundar lestarferðinni í að blása sígarettureyk í andlit mitt, en mér var sama. Ég held ég hafi aldrei verið jafn ánægð að vera í lest og þá.

Já, þannig að þetta er semsagt mín skelfilega/gleðilega minning af því að ferðast í Kína um hátíðsdaga. Augljóslega var þetta sérstakt tilfelli þar sem snjór var á jörðunni, en yfirleitt er enginn. Ég veit að margir voru ekki nærri því jafn heppnir og ég á þessari kínversku nýárshátíð. Fullt af fólki, sérstaklega í Suður-Kína, var fast á lestarstöðvunum eða í lestunum dögum saman.

Ég stend í þakkarskuld við einn gamlan mann og annan ungan. Án þeirra hefði þessi ferð ekki getað átt sér stað.

Höfundur: Jonna Wibelius
Þýðandi: Linda Sigurðardóttir